Jaarlijks krijgt ongeveer zes op de tien zorgverleners te maken met agressie, intimidatie en bedreiging. Daarom lanceren zeven beroepsverenigingen uit de zorg met steun van het ministerie van VWS ZorgVeilig: een gezamenlijk handelingskader dat honderdduizenden zorgverleners in Nederland helpt om onveilige situaties te herkennen, bespreekbaar te maken en er passend op te reageren. Het kader geldt ook voor online situaties, zoals bedreigingen via sociale media of e-consulten.
Grens
Met ZorgVeilig trekken zorgverleners gezamenlijk een grens: agressie, intimidatie en ander onveilig gedrag van patiënten of naasten hoort niet bij het werk. Wanneer een situatie onveilig wordt, biedt ZorgVeilig handvatten om op te treden: van signaleren en grenzen stellen tot aangifte doen en nazorg.
“Onveilige situaties mogen nooit als normaal onderdeel van het werk worden gezien. Met ZorgVeilig geven beroepsverenigingen samen een duidelijke norm af: zorgverleners hoeven agressie of bedreiging niet te accepteren en moeten weten wat zij kunnen doen als een situatie onveilig wordt”, zegt Jurriaan Penders, bedrijfsarts en voorzitter artsenfederatie KNMG.
Belangrijke stap naar meer veiligheid
Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, Mirjam Sterk, ziet het handelingskader als een belangrijke stap naar meer veiligheid voor zorgverleners: “Zorgverleners staan elke dag voor ons klaar. Iedereen verdient een veilige werkomgeving, maar zeker ook als je zorgt voor anderen. Agressie, intimidatie en bedreiging tegen zorgmedewerkers zijn onacceptabel en horen niet thuis in onze samenleving. ZorgVeilig biedt een duidelijk handelingsperspectief wanneer zij hier toch mee te maken krijgen.”
Professionele norm: onveilig gedrag hoort niet bij het werk
Als een zorgverlener of collega binnen de behandel- of zorgrelatie in een onveilige situatie terechtkomt of zich onveilig voelt, is handelen noodzakelijk om die situatie te stoppen. Dit geldt ook voor online situaties, zoals bedreiging via social media of doxing: het delen van persoonsgegevens met als doel iemand te intimideren.
Vijf fasen
Het kader werkt met vijf fasen: van een normale situatie tot een crisisfase en de periode daarna. Per fase staat beschreven wat zorgverleners kunnen doen om een situatie te voorkomen, te de-escaleren of te stoppen. Verder is er aandacht voor melden, aangifte doen, nazorg en evaluatie. ZorgVeilig geeft ook uitleg over juridische vragen, bijvoorbeeld over het opschorten van zorg, het beëindigen van een behandelingsovereenkomst en het beroepsgeheim. Dit kader is hard nodig, zegt David Baden, SEH-arts en lid van de focusgroep ZorgVeilig. “Agressie, en intimidatie raakt de zorgverlener, collega’s én uiteindelijk ook de zorg voor andere patiënten. Daarom zijn steun, scholing en duidelijke handvatten essentieel.”
Brede aanpak
Veilig werken vraagt om een brede aanpak. ZorgVeilig benoemt niet alleen wat zorgverleners zelf kunnen doen, maar ook welke randvoorwaarden zorgorganisaties moeten bieden. Werkgevers zijn op grond van de Arbowet verplicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving. De deelnemende beroepsverenigingen roepen werkgevers, bestuurders en beleidsmakers op om het handelingskader in de praktijk te gebruiken en te implementeren. Veilig werken is geen bijzaak, maar een voorwaarde voor goede zorg. Het handelingskader ZorgVeilig is te bekijken via www.zorgveilig.nl.
